วิรดาคลินิกกายภาพบำบัด

ก่อนอื่นมารู้จักหมอนรองกระดูกกัน กล่าวคือ อวัยวะที่เรียกว่า หมอนรองกระดูก (Intervertebral disc) มีลักษณะรูปร่างเป็นวงกลม มีขอบเป็นพังผืดเหนียว แข็งแรง ประกอบด้วยเส้นใยประสานกัน เหมือนกับเส้นใยเหล็กหรือผ้าใบคล้ายยางรถ เรียกว่า แอนนูลัส ไฟโบรซัล (Anular fibrosus) ส่วนภายในมีของเหลวคล้ายเจลบรรจุอยู่ เรียกว่า นิวเคลียส พัลโพซสุส (Nucleus pulposus) หมอนรองกระดูกนี้คั่นกลางอยู่ระหว่างกระดูกสันหลังแต่ละข้อ ตั้งแต่คอจนถึงก้นกบ ซึ่งคนปกติมีทั้งสิ้น 23 ชิ้น ทำหน้าที่รองรับและกระจายน้ำหนัก และลดแรงกระแทกเปรียบได้กับเป็น “ โช้กอัพ” ให้กระดูกสันหลังของเราและคอยปกป้องไขสันหลังและเส้นประสาท

            นอกจากนี้ยังช่วยให้กระดูกสันหลังของเราไม่ยึดติดกันจนแน่นเกินไป สามารถทำให้หลังเคลื่อนไหวในทิศทางต่าง ๆ ได้ เช่น ก้มตัวหรือแอ่นตัว เป็นต้น ด้านหลังของหมอนรองกระดูกจะเป็นที่อยู่ของไขสันหลัง และด้านหลังออกมาด้านข้างเล็กน้อยก็จะเป็นทางออกของเส้นประสาทที่มาเลี้ยงแขน (ถ้าเป็นตำแหน่งของคอ) และเลี้ยงขา (ถ้าเป็นตำแหน่งของเอว)

สาเหตุหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เกิดได้ทั้งปัจจัยภายนอกและภายใน  ซึ่งปัจจัยภายในมาจากตัวหมอนรองกระดูกเอง ที่มีการทำงานผิดปกติ มีความเสื่อมของหมอนรองกระดูกและมีความบางของหมอนรองกระดูกผิดปกติ  และปัจจัยภายนอกจะเป็นเรื่องของแต่ละคนที่ใช้หลังผิดท่าทาง อาทิเช่น

• การยกของหนัก
• การนั่งทำงานหรือใช้คอมพิวเตอร์ หรืออยู่ในท่าใดท่าหนึ่งเป็นระยะเวลานาน
• การไอหรือจามแรง ๆ
• การออกกำลังหรือเล่นกีฬาที่ต้องออกแรงผ่านหลังมาก ๆ เช่น การเล่นเทนนิส การตีกอล์ฟ เป็นต้น
• อิริยาบถและท่าทางที่ไม่เหมาะสม (Poor posture)

หากทำพฤติกรรมดังกล่าว เป็นเวลานาน ๆ จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้ปลอกหมอนรองกระดูกฉีกขาด ทำให้เจลเคลื่อนออกมากดเส้นประสาท ซึ่งพบได้บ่อยที่ช่วงคอ (Cervical1- 7) และเอว(Lumbar 1-5) คนจึงมักจะปวดคอ หรือปวดร้าวลงขา หรือปวดร้าวขาโดยไม่รู้ตัว เหล่านี้ล้วนเป็นสัญญาณร้ายของภาวะหมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาท

อาการหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท แบ่งเป็น 2 กรณี

1. กรณีระดับคอ จะมีอาการปวดคอ บ่า ไหล่ สะบัก หรือปวดคอร้าวลงแขนข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง หรืออาจจะมีอาการชาแขน หรือมือ และแขนไม่มีแรง
2. กรณีระดับเอว อาการปวดหลังหรือปวดร้าวลงขา หรือปวดสะโพกร้าวลงขาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง หรือบางรายอาจจะมีอาการแตกต่างกันออกไป เช่น ไม่มีอาการปวดหลังแต่มีอาการตึงขาแทนหรือเมื่อยขา หรืออาการแสบบริเวณหลัง เอว ขา หรือเท้าข้างใดข้างหนึ่ง หรือทั้งสองข้าง

อาการเด่นของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ปวดมากหรือปวดน้อยขึ้นอยู่กับว่าหมอนรองกระดูกเคลื่อนออกมากดทับเส้นประสาทมากน้อยเป็นสำคัญ ถ้าทิ้งไว้นานเส้นประสาทจะทำงานได้น้อยลง อาการชาเหมือนเข็มทิ่ม หรือมีอาการคล้ายมดไต่ และอ่อนแรงหรือขาไม่มีแรงจะเด่นชัดขึ้น อาการทั้งหมดจะเป็นลักษณะค่อยเป็นค่อยไป หากเป็นมาก อาจสังเกตเห็นขาข้างที่มีปัญหาจะมีกล้ามเนื้อลีบ ซึ่งปล่อยไว้อาจจะเดินได้ไม่ปกติ

จะรักษาอย่างไรดี ?

            หากมีอาการหมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาท ควรพบนักกายภาพบำบัดที่ “ วิรดาคลินิกกายภาพบำบัด” ซึ่งเราจะให้การรักษาโดยวิธีการทางกายภาพบำบัด  เป็นการรักษาโดยหลักการทางธรรมชาติ ไม่ใช้ยา ไม่ฉีดยา หรือไม่ต้องผ่าตัด พร้อมทั้งแนะนำวิธีการปฏิบัติตนอย่างเหมาะสม รวมถึงวิธีการออกกำลังกายที่ถูกวิธี

            ก่อนการรักษาต้องมีการซักประวัติ ตรวจร่างกายอย่างละเอียด เพื่อให้แน่ใจว่า อาการดังกล่าวเกิดจากหมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาท เนื่องจากปวดหลัง หรือปวดหลังร้าวลงขา อาจมาจากสาเหตุอื่นได้ อาทิเช่น

1. Piriformis Syndrome  กล้ามเนื้อสะโพกอักเสบเรื้อรัง จนบีบรัดเส้นประสาท
2. Myofascial Pain Syndrome (MFPS) กล้ามเนื้ออักเสบเรื้อรัง เช่น กล้ามเนื้อหลัง
3. Sacoiliac Joint Dysfunction ข้อต่อกระดูกเชิงกรานผิดปกติ

การรักษาหมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาท ด้วยวิธีการทางกายภาพบำบัด ดังนี้

1. ลดอาการปวดและเกร็งกล้ามเนื้อ โดยใช้การประคบร้อน หรืออัลตราซาวด์  ขึ้นอยู่กับอาการของผู้ป่วยแต่ละราย ร่วมกับการยืดกล้ามเนื้อ
2. ลดอาการอักเสบของเส้นประสาท ใช้เทคนิคการยืด ดัด ขยับ เส้นประสาท (Nerve Mobilization)
3. ลดการกดทับเส้นประสาท ดัดข้อต่อกระดูกสันหลัง หรือหมอนรองกระดูก(PAIVM of disc mobilization) เพื่อให้ขยับหมอนรองกระดูกที่เคลื่อนออกมา
4. ลดอาการอักเสบของหมอนรองกระดูกสันหลัง อาจใช้การประคบเย็น หรืออัลตราซาวด์  ขึ้นอยู่กับอาการของผู้ป่วยแต่ละราย
5. แนะนำวิธีปฏิบัติตนและท่าออกกำลังกายในขณะมีภาวะหมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาทภายหลังการรักษา เพื่อป้องกันโอกาสที่จะเป็นซ้ำอีก

การป้องกัน

1. ออกกำลังกายกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้องอย่างสม่ำเสมอ
2. ลดการใช้งานของกล้ามเนื้อหลังลง  โดยการปรับท่านั่งให้หลังตรง หรือเดินตัวตรง
3. การปรับเปลี่ยนท่าทางให้เหมาะสม เช่น

• อย่านั่งนานเกินไป ควรลุกขึ้นยืน ทุก ๆ ชั่วโมง
• เวลายกของหนัก ไม่ควรก้ม ควรใช้วิธีการย่อเข่าแทนการก้ม
• ไม่ควรบิดตัว เพราะอาจทำให้หมอนรองกระดูกหลุดเพิ่มได้

ที่มา: ข้อมูลจากวิรดาคลินิกกายภาพบำบัด  ติดถนนลาดพร้าว หน้าซอย 11 ใกล้ห้างบิ๊กซี เอ็กซ์ตร้า ลาดพร้าว (คาร์ฟรูลาดพร้าวเดิม)

สอบถามเพิ่มเติม  โทร. 02-938-7376

edit @ 22 Jan 2013 15:26:28 by วิรดาคลินิกกายภาพบำบัด